معرفی چوب راش

یکی از معروف ترین، محبوب ترین و پر مصرف ترین چوب های مورد استفاده در صنایع چوب و شاخه های مختلف هنر چوب، چوب راش است. چوب راش در تمام نقاط جهان انواع مختلفی دارد و هر کدام از این گونه ها، خصوصیات و ویژگی های منحصر به فردی دارند که کاربرد و قیمت و سایر مشخصه های آن را متفاوت ساخته است. در این مطلب با وودیانو همراه باشید تا با این نوع چوب و همینطور درخت آن بیشتر آشنا شوید.

یکی از معروف ترین، محبوب ترین و پر مصرف ترین چوب های مورد استفاده در صنایع چوب و شاخه های مختلف هنر چوب، چوب راش است. چوب راش در تمام نقاط جهان انواع مختلفی دارد و هر کدام از این گونه ها، خصوصیات و ویژگی های منحصر به فردی دارند که کاربرد و قیمت و سایر مشخصه های آن را متفاوت ساخته است. در این مطلب با وودیانو همراه باشید تا با این نوع چوب و همینطور درخت آن بیشتر آشنا شوید.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

به طور کلی چوب راش، چوبی سخت و مقاوم و با منافذ خیلی ریز و پره های چوبی یا همان پرمگس های بزرگ است که ساختمانی شبیه چوب افرا دارد. از این چوب برای ساخت چهار چوب، درب، پنجره، پایه های صندلی خمیده و برای خراطی استفاده می شود و همچنین از برش های شعاعی و نیمه لوله بری راش برای روکش استفاده می شود. راش جز درختانی است که درصد پوست در آن خیلی کم است و به همین خاطر در معرض خطر سوختگی کامبیوم قرار دارد. همچنین در مقطع مماسی چوب راش چشمک ها مشاهده می شوند.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

به طور کلی چوب راش در هر قسمتی از هنر و صنعت چوب کارایی خوب و مفیدی دارد. همچنین با ماشین آلات صنایع چوب می توان به خوبی با این چوب کار کرد. چوب راش با وجود اینکه تراکم بالایی دارد اما اگر با تیغه مناسب بریده شود بسیار خوشکار است اما اگر با تیغه نامناسب و کند بریده شود حتما در سطح آن سوختگی مشاهده خواهید کرد. چسب پذیری چوب راش خوب است و پرداخت آن عالی است. در مرحله پرداخت که قبل از رنگ کاری انجام می شود می توان نقوش زیبا و منحصر به فرد این چوب را با رعایت اصول صحیح پرداخت مشاهده کرد. از چوب راش بسیار زیاد و به جا در خراطی استفاده می شود و کیفیت خروجی بسیار خوبی دارد.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

شرایط خاک از عواملی است که در رشد سریع درخت راش و تولید الوار بلند موثر است. به همین خاطر از این ویژگی بسیار مفید در تولید الوار صنعتی از چوب راش اروپایی در جنگل های این قاره استفاده شده است. ولی متاسفانه در ایران به این ویژگی و صنعتی کردن جنگل ها برای جلوگیری از تخریب آن ها و علاوه بر آن افزایش بافت جنگلی و همچنین استفاده صنعتی از چوب راش زیبای ایران هیچ توجهی نشده است.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

جنس: Fagus

خانواده: Fagaceae (فاگِی سی)

نام انگلیسی: Beech (بیچ)

اسم علمی چوب یا درخت راش از واژه ی یونانی Fago به معنی “خوراکی” گرفته شده است. این نحوه نام گذاری اشاره به خوراکی بودن دانه درخت راش دارد. گونه راش و کلا این خانواده دارای ۶۵۰ گونه شناخته شده است که در برخی منابع این تعداد کمی متفاوت است و حتی به بالای ۹۰۰ گونه شناخته شده هم می رسد. این تعداد زیاد از گونه ها برای درخت راش در ۷ جنس مختلف قرار گرفته است که این تقسیم بندی نوع جنس بر مبنای تقسیم بندی علم گیاه شناسی انجام می شود. البته در تقسیم بندی های دیگر تا ۹ جنس هم برای این چوب نام برده می شود. سه جنس مهم این خانواده به نام های Fagus، Quercus و Costanea در ایران رشد می کنند.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب
کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

۱۱ گونه از جنس راش یا همان Fagus در نیمکره ی شمالی زمین در چند کشور مختلف منتشر شده است. از این جنس راش که به طور کلی از خانواده Fagaceae  هستند تنها گونه ی Fagus Orientalis در ایران وجود دارد. فاگوس ارینتالیس (Fagus Orientalis) به راش شرقی هم معروف است و این درخت بومی رشته کوه البرز، قفقاز و شمال شرقی ترکیه است.

خصوصیات درخت راش:

درخت راش درختی پهن برگ و خزان کننده است که در حدود ۲۴ تا ۳۰ درصد حجم درختان جنگل های شمال ایران را شامل می شود. درخت راش در جنگل های شمال ایران اسامی مختلفی دارد و به نام های های محلی مثل: چلر، مرس، راج، الاش، آلاش، الوش، قزل، آقاج و قزل شناخته می شود.

مشخصات ظاهری درخت راش شرقی:

راش شرقی درختی با بلندی ۲۵ تا ۳۵ متر است که گاهی ارتفاع این درخت به ۴۰ متر هم می رسد. قطر این درخت هم بسته به شرایط مختلف رشد به ۱٫۵ تا ۱٫۸ متر می رسد. از نظر شکل جوانه ها راش دارای جوانه هایی دوکی شکل و نوک تیز و کشیده است. جالب است که معمولا اندازه طول جوانه های راش اروپایی به ۲ سانتی متر هم می رسد . رنگ جوانه ها طلایی رنگ است و برگ در داخل جوانه ها تا شده است.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

نوع برگ درخت راش:

درخت راش ذاتا خزان کننده است و برگ های این درخت در فصل پاییز خزان می کنند. این برگ ها به شکل متناوب روی شاخه ها قرار گرفته اند. شکل برگ های این درخت بیضی شکل و یا بیضی متمایل به تخم مرغی است و انتهای برگ ها باریک است و در بعضی مواقع نوک تیز می شوند. رنگ سطح روی برگ های درخت راش، سبز درخشان و سطح زیرین آنها به رنگ سبز روشن است. حاشیه برگ ها بدون دندانه، کمی مواج و پوشیده از کرک های ابریشمی است (حالت چرمی دارند). همچنین در هر برگ ۹ تا ۱۴ جفت رگبرگ وجود دارد.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

بذر افشانی درخت راش:

در درخت راش، گل های نر به شکل شاتون های کوتاه، گرد و یا کروی شکل است که هر گل نر بین ۸ تا ۱۲ عدد پرچم کوتاه و ضخیم دارد. گل های ماده معمولا شاتون ندارند، و به صورت جفت و در یک گریبان فلسی قرمز مایل به قهو ه ای قرار می گیرند. میوه ی درخت راش به شکل فندق چوبی سه وجهی است که میوه این درخت توسط خار نرمی پوشیده شده و با ۴ والد باز می شود.

درخت راش با زادآوری طبیعی و با بذر پاشی در فصل پاییز و زمستان تکثیر می شود و این درخت معمولا هر ۵ سال یکبار بذر فراوانی تولید می کند. درخت راش از گونه درختان بذر سنگین است به طوری که وزن هر دانه بذر راش شرقی به ۱۸۲ گرم می رسد. درخت راش در طول یک سال حدود ۳۰۰۰۰ بذر تولید می کند که وزن کلی آن ها حدود ۴ تا ۵ کیلوگرم است. رویشگاه درخت راش در جنگل های حوزه خزر از آستارا تا گرگان قرار دارد و در شمال ایران اغلب در محدوده ی ارتفاعی ۶۵۰ تا ۲۰۰۰ متر از سطح دریا قرار رشد می کند.

تاثیر شرایط زیست محیطی بر درخت راش:

خصوصیات مختلفی برای گونه های مختلف چوبی وجود دارد که این خصوصیات، به شرایط زیست محیطی آنها بستگی دارد. این خواص مثل قطر برابر سینه درخت، سطح مقطع درخت، حجم درخت موجود در هکتار، ارتفاع کلی درخت، ارتفاع قالب (ارتفاع تنه بدون شاخه) و کیفیت تنه درختان جز شرایط اکولوژیک و وابسته به محیط رشد درخت است. مهم ترین گونه های خانواده راش از لحاظ ارتفاع قالب در ارتفاع ۹۰۰ تا ۱۵۰۰ متر از سطح دریا  رشد می کنند و کوتاه ترین درختان راش در ارتفاع ۱۶۰۰ متر به بالا دیده می شوند. بنابراین هرچه از ارتفاع ۱۵۰۰ متر بالاتر برویم ارتفاع کلی درخت راش کم می شود.

درخت راش جز درختان نیمه سایه پسند تا سایه پسند است. به همین علت در جنگل های شمال ایران، جنگل های راش بیشتر در جهت شمالی دیده می شوند که آفتاب کمتری به این قسمت ها می تابد که این حالت به علت نم پسند و سایه پسند بودن درخت راش است. درختان راش خاک های آبدار را نمی پسندند و این نم زیاد در خاک را تحمل نمی کنند و در خاک های دارای زه کش، اسیدی، خنثی و قلیایی رشد می کنند. درخت راش به سرما مقاوم است ولی برای نهال های کوچک درخت راش این مورد فرق می کند و نهال های جوان از سرمای دیررس بهاره و از سرمای زودرس پاییزه آسیب می بینند. همچنین سرمای ناگهانی و غیر یکنواخت و طولانی مدت در زمستان به چوب راش آسیب می رساند.

گونه راش جز درختان بسیار زیبایی است که در جنگل های ایران دیده می شود. این زیبایی به علت داشتن تاج منحصر به فرد است و وقتی در زمستان برگ ها خزان می کنند، یکی از راه های شناسایی درخت راش است که این شناسایی از طریق تاج منحصر به فرد درخت انجام می شود. فرم تاج درخت راش ناشی از شاخه های ستبر و تنومند است؛ به این شکل که شاخه های فرعی درخت با زاویه تندی نسبت به یکدیگر از درون هم خارج می شوند که از راه های شناخت این درخت است. درخت راش دارای تنه صاف و همچنین پوست صافی است که این پوست صاف در اثر درجه حرارت زیاد آفتاب دچار سوختگی پوست می شود که در ادامه باعث از بین رفتن کامبیوم می شود و شکاف هایی در چوب درخت راش ایجاد می کند. در کل تقارن، فرم تاج ،پیچیدگی تنه و وضعیت گستردگی شاخه ها تحت تاثیر عوامل ژنتیکی درخت قابل تغییر است.

خواص فیزیکی و مکانیکی ۲ نوع مهم چوب راش:

در این قسمت دو نوع از گونه های مهم چوب راش مورد مقایسه قرار می گیرد: راش ایران یا همانFagus orientalis  و راش اروپا یا همان Fagus sylvatica که هر دوی این گونه ها در ایران مصرف زیادی دارند.

راش ایران (Fagus orientalis):

چوب درخت راش ایرانی ریز بافت و دارای بافت همگنی است که این خصوصیت، مصرف این چوب را در صنایع مختلف بالا برده است و آن را به یکی از زیباترین گونه های راش که دارای نقوش زیبایی است تبدیل کرده است. رنگ این چوب هم مانند دیگر چوب هایی که بافت تیره و غیر روشن دارند گستره وسیعی دارد. به طوری که چوب بیرون راش سفید رنگ و سفید مایل به صورتی است و چوب درون این درخت زرد روشن، تا قهوه ایی مایل به قرمز یا صورتی است. چوب راش عمدتا راست تار و دارای الیاف موازی و یکنواخت است که یکی از خصوصیات مثبت این چوب برای ساخت سازه های با کیفیت چوبی به شمار می آید.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

چوب راش، چوبی بدون بو و طعم می باشد. البته حتما در هنگام کار با این چوب بوی منحصر به فردی را از آن حس خواهید کرد ولی در طبقه بندی چوب ها، جز چوب های معطر به حساب نمی آید. چوب راش جز چوب های نیمه سخت تا سخت است و وزن مخصوص این چوب بین ۶/۰ تا ۷۵/۰ گرم بر سانتی متر مکعب می باشد. اما اگر بخواهیم به صورت تجربی و در مقایسه با چوب های سخت و سنگین این چوب را مقایسه کنیم واژه نیمه سخت گزینه مناسب تری خواهد بود. در مقایسه با سایر چوب ها، چوب راش نسبت به خمش و ضربه مقاوم است؛ ولی مشکلی که این چوب دارد این است که اغلب در امتداد پره های چوبی در جهت شعاعی شکاف بر می دارد. این چوب به علت داشتن تراکم قابل قبول، رنگ پذیری خوبی دارد و بسیار خوش کار است.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

مشخصات راش اروپایی:

چوب راش اروپایی هم تراکم بالایی دارد و بسیار خوش کار است. البته انواع مختلفی از این چوب در بازار ایران وجود دارد که معروف ترین آن ها به راش گرجستان یا گونه متفاوت دیگر به نام راش آلمان معروف هستند. البته راش آلمان گرانتر و الوارهایی با استاندارد بالاتر دارد. چوب راش اروپایی معمولا کرم رنگ و گاهی اوقات به رنگ صورتی یا قهوه ای هم دیده می شود و در کل کم رنگ تر از راش ایرانی است. از مزایای چوب راش اروپایی وجود تنه های صنعتی آن در بازار است که کیفیت الوارهای موجود را بسیار بالا برده است.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

از این چوب برای روکش گیری به انواع روش های روکش گیری استفاده می شود. رنگ روکش هایی که به روش بخار دهی تولید می شوند اغلب کمی تیره تر می شود که همین موضوع رنگ آن را کمی به راش ایرانی نزدیک تر می کند.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

در چوب راش و در برش های مماسی، سطح چوب ظاهری صاف دارد و چشمک ها یا همان مقاطع کوچک پرمگس ها، رنگی تیره تر نسبت به بافت چوب دارند و به طور یکنواخت در سطح چوب پخش می شوند. همچنین در برش شعاعی هم پرمگس ها اغلب تیره تر از بافت چوب و البته با تلالو زیبایی دیده می شود که گاهی اوقات بافت آن را کمی روشن تر نشان می دهد. چوب راش اروپایی هم راست تار و دارای بافتی یکنواخت و همگن می باشد و از این لحاظ بهتر از راش ایرانی است و این اختلاف را صنعتی بودن جنگل های اروپا بیشتر هم کرده است.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

معایب چوب راش:

یکی از مشکلات اصلی چوب راش ثبات ابعاد کم این چوب است که به همین دلیل فاقد دوام چندان در برابر تغییرات دمایی و رطوبتی است. تجربه نشان داده که چوب راش برخلاف تصور رایج که برای انواع چوب ها وجود دارد منقبض و منبسط هم می شود که این موضوع مشکلات زیادی را در برخی از هنر های چوبی که با دقت دهم میلیمتر سر و کار دارند ایجاد می کند! به طور مثال در گره چینی با چوب راش که نیاز به دقت بالایی دارد این مشکل مشاهده می شود. پس به این ترتیب وقتی چوب راش متناوبا در محیط های خشک و تر قرار می گیرد به دلیل تغییرات ابعاد بافت چوب دارای توانایی زیاد در نگهداری میخ می گردد ولی نمی توان گفت که این موضوع یک مزیت برای این چوب به شمار می آید.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

چوب راش از نظر ایجاد آلرژی و حساسیت خیلی مورد خطرناکی به حساب نمی آید. اما آلرژی و حساسیت برای راش اروپایی گزارش شده است که چوب راش اروپایی را به عنوان یک چوب حساسیت زا معرفی کرده که در مرحله برشکاری و پرداخت، مشکلاتی برای چشم و پوست و سوزش تنفسی در برخی افراد به وجود می آورد.

راش اروپایی در بسیاری از کشور های قاره اروپا در دسترس است و از لحاظ اقتصادی قیمت متوسطی دارد. اما در حال حاضر به دلیل نوسانات قیمت ارز در ایران دیگر این چوب در رده قیمتی متوسط قرار ندارد و قیمت آن در رده بالا قرار می گیرد؛ به خصوص برای گونه های آلمانی این چوب (چوب راش پل مایر آلمان) این افزایش قیمت بسیار چشمگیرتر بوده است.

کاربرد، خواص و ویژگی های انواع چوب

اما به طور کلی چوب راش، چوبی مهم و پرکاربردی در اروپا، آسیا و سایر نقاط جهان به شمار می رود. علت این موضوع را می توان در مقاومت و خمش عالی، پرداخت بی نظیر، تراکم بالا و نقوش زیبای این چوب به همراه قیمت نسبتا مناسب آن دانست که سبب شده در بسیاری از شاخه های هنر و صنعت چوب از آن استفاده شود. از چوب راش برای تولید الوار های صنعتی، کفپوش (پارکت)، ماکت سازی، مبلمان، کابینت سازی، منبت، آلات موسیقی (پیانو)، از سر شاخه ها در تخته خرده چوب و برای خراطی و معرق کاری و دیگر هنر های چوبی نیز استفاده می کنند.

ا

نوشته شده توسط

admin

اولین نفری باشید که نظر می دهید “معرفی چوب راش”